Als instructeur voer je geregeld een strijd in de auto over het toe te passen kijkgedrag. Vaak krijg je de reactie: ‘maar er is niets’. Realiseer je dan dat je wel gekeken moet hebben, alvorens je weet dat er niets is! In dit artikel wil ik het belang van een goed kijkgedrag nader toelichten en -vanuit mijn eigen visie- motiveren. Het gaat er niet om een ‘kunstje’ aan te leren, maar wel om het kijken een geautomatiseerd onderdeel van je rijgedrag te laten doen zijn, zodat je -na betrokken te zijn geweest bij een aanrijding, wat altijd kan gebeuren- nooit hoeft te zeggen: ‘maar ik had het niet gezien’ . Als je een ‘gevaar’ ziet aankomen, kun je bijna altijd iets doen om de gevolgen minder ernstig te laten doen zijn. Voorkomen is tenslotte altijd beter dan genezen en het gedrag van een ander kun je niet beïnvloeden, je eigen gedrag wel!
Nader bezien:
De dode hoek
Onderschat de dode hoek van je voertuig niet; er verdwijnen complete voertuigen in. Kijk op een autosnelweg maar eens in je binnen- en buitenspiegel als je wordt ingehaald. Je zult zien dat je het complete voertuig voor een moment kwijt bent zodra deze je binnenspiegel uitrijdt en vóórdat deze je buitenspiegel weer inrijdt. Bij motorrijders, die veelal een rijlijn midden/links van hun rijstrook aanhouden is het misschien nog wel erger. Hetzelfde geldt bij een rijstrookverplaatsing op een rijbaan met meer dan drie rijstroken in dezelfde rijrichting (snelweg). Ga jij bijvoorbeeld van de rechter rijstrook naar links, en komt een ander van de derde rijstrook naar rechts…..dan heb je een probleem als je het kijkgedrag hier niet op afstemt. Beiden voer je in dit voorbeeld een zijdelingse verplaatsing uit, waarbij je elkaar vóór moet laten gaan. Kijken vóór en (soms meerdere keren) tijdens de verplaatsing vangt foutief rijgedrag veelal wel op en geeft je ook nog de mogelijkheid fouten van een ander op te vangen. Binnen de bebouwde kom ligt het gevaar vooral vóór het afslaan of bij verandering van je koers. Zorg dat je voordat je ook maar iets met je stuur doet (je koers verlegt) eerst naast de auto hebt gekeken of dit wel veilig kan. Voor het afslaan kijk je altijd over je schouder, naast de auto, alsof er bijvoorbeeld een naastgelegen fietspad is, of een kind op fiets of skeelers rijdt. Door nadrukkelijk en tijdig naast de auto te kijken, weet je wat het aankomende conflict bij een koersverandering of het afslaan kan zijn (fietser, kind) en heb je ook nog voldoende tijd om het gedrag van de bestuurders achter je in de gaten te houden en je eventuele remgedrag hier op aan te passen.
Iedere 5 á 8 seconden kijken
Er wordt je over het algemeen geleerd iedere 5 á 8 seconden te kijken in: binnenspiegel, vóór de auto, linkerbuitenspiegel. Ook hier geldt dat dit slechts een middel is om je op termijn geautomatiseerd te laten kijken. Je wordt gedwongen -bij deze manier van kijken- om je hoofd te bewegen. Naast het feit dat je kijkgedrag dan beter wordt waargenomen door je rij-instructeur en -in een later stadium- de examinator van het CBR, zie je uiteraard ook meer als je je hoofd draait en een actief en gericht kijkgedrag vertoont. Haal je maar eens bewust voor de geest hoe je kijkt als je fietst of loopt, dan zal je merken dat je constant actief kijkt zonder dat je het jezelf bewust bent. Dit doe je je hele leven al en is een onbewust proces geworden. Het gaat er tijdens het kijken in de auto natuurlijk wel om dat je de voor jou belangrijke informatie waarneemt en ook daadwerkelijk opneemt en vervolgens iets met deze informatie doet. Als je jezelf constant bewust bent van de (verkeers)situatie rondom de auto, ben je ook beter in staat voorspellingen te doen over wat gaat komen of zou kunnen gaan komen en hier tijdig op te reageren als dit nodig mocht zijn. Je bent als je voldoende vaak en gericht kijkt in staat veilig en direct te handelen op steeds wisselende verkeerssituaties. Bij het kijkgedrag gaat het niet om die duizenden keren dat je voor niets denkt te kijken, maar om die ene (fatale) keer dat je niet gekeken hebt!
Ver vooruit kijken
Kijk altijd -maar vooral bij een nieuwe rijrichting en overrijden van een kruispunt- zo ver mogelijk vooruit, zonder je blik te fixeren. Dit betekent ook dat je een wijde blik (in de breedte) voor jezelf hanteert. Als je speelt met een wijd blikveld tussen de horizon (zo ver als mogelijk) en de auto, ben je voortdurend in staat aankomende veranderingen waar te nemen en een voorspelling te maken van aankomende situaties. Omdat je tijdig al een eventuele aankomende situatie hebt kunnen voorspellen krijg je veel meer rust in je rijden en ben je beter in staat fouten van een ander op te vangen. Uiteraard is ook kennis en begrip van verkeersregels en verkeerstekens een vereiste. Door -ver vooruitkijkend- tijdig verkeersborden, rijstrookindelingen en dergelijke te signaleren, kun je hier reeds in een vroeg stadium op inspelen en de juiste handelswijze kiezen. Toon je tijdens het rijden altijd nieuwsgierig, ga op zoek naar informatie die voor jou als bestuurder belangrijk is, maar geef jezelf uiteindelijk ook de momenten, ontspannen de omgeving in je op te nemen.
Bekijk ten aanzien van het kijkgedrag o.a. ook de artikelen:
KIJKGEDRAG IN DE LES AUTO:
Een zeer goed item, goed en duidelijk uitgelegd. DIT is het waar het allemaal om draait. Alleen dit en verder niets.
Belangrijk punt, goed dat je het aanhaalt!!.
Bedankt.
Michel.
Mijn complimenten voor deze site!
Bij de rubriek kijkgedrag is – denk ik door een omissie – verzuimd ook melding te maken van het toch ook niet onbelangrijke “kijken in de breedte”, zelfs op kruispunten waar het verkeer d.m.v. verkeerslichten is geregeld.
Menig motorrijder heeft hieraan bij consequente toepassing zijn leven te danken. Ikzelf heb een aanrijding in de flank voorkomen toen een agent op een kruispunt het verkeer regelde, aan mij (ik had haaientanden)het teken was gegeven dat ik dit mocht oversteken en dat deze agent (een fout is en blijft menselijk) vergeten was opnieuw een stop teken te geven aan “nieuw naderend verkeer” op de voorrangskruising die ik overstak.
Beste R.D. Zeven,
Allereerst bedankt voor het compliment!
Wat de opmerking betreft, heb je zeker een terecht punt. Kan inderdaad geen kwaad het vooruit kijken (ook in de breedte) nader te benoemen. Stukje beroepsdeformatie vrees ik.
Bedankt voor de aanvulling.
Mvg – Sjaak
Goede tips verder… maar ik ben nu al een paar maanden bezig met mijn papieren… heb de theorie gehaald. Tot zover heb ik 30 lessen gehad, ik rij de auto prima. Echter het probleem zit ‘m soms bij het overzien van de situatie en de vaak daarbij horende borden. Bijv: met enige regelmaat zie ik over het maximum km bordje heen net buiten de bebouwde kom. Ik vind het leuk er aardig ‘breed kijken’ maar als dat nog niet automatisch gaat.. dan is eigenlijk het punt: hoe dwing je jezelf om het te doen. Het probleem zit is waarschijnlijk dat ik toch een bepaald soort respect/angst heb in de auto en daarom scherp naar de weg ga kijken om ‘ongelukken te voorkomen, terwijl dat juist de grote oorzaak van ongelukken is. Als ik probeer breed te kijken dan krijg ik een raar gevoel in me… als van ‘rijd de auto nog wel recht.. hoe loopt de weg verder’. Daardoor ga je fixeren op de weg voor je. Hoe neem je deze bepaalde spanning/angst weg zodat ik rustig in de omgeving kan kijken. Verder vind ik dat in de grote stad leren rijden echt een drama is want je komt vaak niet vooruit.. en door het drukke verkeer ga je je nog meer fixeren op wat er vlak voor je gebeurd dan denk ik normaal het geval is.
Beste Chris,
Je kunt jezelf niet dwingen van het ene op het andere moment op een bepaalde manier te kijken. Het kan hooguit een punt van aandacht zijn en blijven, waardoor het uiteindelijk een geautomatiseerd proces wordt. Uiteraard moet je hierbij in de lesauto ook wel geholpen worden door je rij-instructeur. Deze kan je wijzen op belangrijke zaken die je hebt gezien of had moeten zien. Probeer zaken die je dwars zitten of niet begrijpt bespreekbaar te maken. Je lest tenslotte voor jezelf en je hebt recht op een goede begeleiding. Het feit dat je bepaalde zaken (nog) niet, of te laat ziet is helemaal niet erg en geldt voor iedere ‘lesser’. Dat is tenslotte de reden dat je nog in een lesauto zit. Wees niet bang fouten te maken; daar leer je van. Het is niet ongebruikelijk dat de blik in het eerste deel van je rijopleiding nog te veel kort voor de auto ligt en je een hoop informatie ontgaat. Ik zou willen zeggen: heb vertrouwen en geduld. 30 lesuren is nog niet echt veel. Als je bang bent dat de auto niet recht spoort als je de wijze van kijken verlegt; is dit mogelijk nog een stap te ver voor je. Richt je eerst op zaken die je al wel goed beheerst. De rest komt -mede bij de juiste begeleiding- later wel. Stap voor stap, forceer niets, dat werkt alleen maar frustrerend. Ik weet dat autorijles veel geld kost; toch zou mijn advies zijn: probeer het aantal lessen en het geld te vergeten, probeer te genieten van het lessen en geef jezelf de tijd. Tenslotte heb je na een korte periode van lessen je leven lang plezier van je rijbewijs. In dat licht bezien is het een goedkope en duurzame inverstering.
Succes met je rij-opleiding !
Mvg – Sjaak
Beste Sjaak,
Ik had uw reactie al gelezen en had besloten nog even te wachten met reageren. Dit omdat ik 4 dagen achter elkaar 1,5 uur rijles heb afgesproken. Hiervan heb ik al 3 dagen achter de rug, morgen de laatste. U heeft helemaal gelijk met de conclusie dat ik nog niet ver genoeg was om breed te kijken. De eerste dag zag ik zoals altijd helemaal geen tekens.. de tweede dag ging het opeens veel beter.. (de instructeur zei: ik ben blij dat het nu zoveel beter gaat, ik ga je op niveau kunnen brengen).. en nu de derde dag gaat het zelfs zo goed dat ik morgen met hem een proefexamen ga doen. Ik ben zeer blij dat het opeens klikt. Het ging mij niet zozeer om het geld want ik zag al in dat een rijbewijs de rest van je leven meegaat.. het kost net zoveel als een computer (die maar een paar jaar mee gaat). Nu rij ik opeens ook een stuk beter/overtuigender. Ik zie allerlei tekens die mij helpen om twijfels weg te nemen, wat heel belangrijk blijkt (klinkt dom, maar dat ligt niet zo voor de hand als mensen denken). Dus ik wil u bedanken voor uw goede site en de tips omtrent dit bepaalde aspect. Nu ben ik er zeker van dat ik mijn rijbewijs kan halen… dus ik ben zeer blij! Gaat u graag vooral verder met het uitbreiden van de informatie op de site, want het kan mensen met een verkeerde kijk op andere ideeën brengen, die bijdragen aan de oplossing. En wat ik ook verkeerd zag (en nu heel anders) : het is geen wedstrijd wie het snelst zijn papieren haalt, integendeel, het gaat erom dat je met vertrouwen naar het examen gaat en daarna je goed kan doorontwikkelen met de geleerde basis. Dus of je 10 of 50 lessen nodig hebt.. maakt alleen voor de portemonnee uit, verder is het helemaal geen schande.. hoe meer les hoe beter eigenlijk…liever teveel dan te weinig!.. dat zeker! (herexamens gaan ook aantikken namelijk en zijn niet goed voor het zelfvertrouwen)
Beste Chris,
Goed om te horen……..ga zo door en vertrouw inderdaad vooral op jezelf en op het oordeel van je instructeur.
Dat je nu tekens of aanwijzingen ziet, die je eerst niet zag, is normaal en hoort bij de vorderingen binnen je rij-opleiding. Fijn dat je het zelf bemerkt, want dat betekent dat er groei in zit en dat geeft inderdaad voldoening en zelfvertrouwen.
Succes met je rij-opleiding en op naar het rijbewijs in 2009 !!
Groeten – Sjaak
Beste Sjaak,
3 februari heb ik dan eindelijk mijn examen. Best spannend natuurlijk… Heeft u nog wat tips over waar je op moet letten e.d. Natuurlijk zijn deze dingen lastig want de omstandigheden zijn altijd anders… maar gewoon een paar dingen om in je gedachten te houden. Meestal ben ik niet zenuwachtig, anders ga je toch meer fouten maken heb ik gezien.
Groeten- Chris
Beste Chris,
Een beetje late reactie !
De meeste tips staan eigenlijk al in het artikel beschreven. Vraag in de rijles (als dit al niet gebeurd) om herhaling van de onderdelen waar je jezelf het minst bedreven in vindt. Probeer ook de logica van de standaard-situaties in te (blijven) zien (je theorie is nog vers). Verder moet je ook een beetje geluk hebben dat zich tijdens de rit geen ‘rare’ dingen voordoen.
Maar bovenal……..vertrouw op jezelf !!
Succes alvast en ga ervoor.
Mvg – Sjaak
Hoi Sjaak,
Ik heb een vraagje, ik heb vandaag mijn ttt gehad na 43 lessen. En ik krijg nog steeds het zelfde te horen. Ik moet breder en verder kijken. Vooral op kruispunten. Nou doe ik heel hard mijn best om dit goed onder de knie te krijgen, maar om de een of andere reden blijf ik soms belangrijke dingen over het hoofd zien. Dingen zoals borden en vandaag zelfs een scooter… Gelukkig werd dit geen gevaarlijke situatie maar ik baal hier toch van. Nou wil ik graag met mijn rij instructeur kijken hoe ik dit het beste kan trainen zodat het een gewoonte word. Wat denk jij dat de juiste manier is om dit te trainen? Door misschien van te voren hard op te zeggen wat voor kruising je naderd en wat je daar ziet, zodat je bijna verplicht word om het goed te bekijken?
Groetjes Kiki
Beste Kiki,
Je geeft naar mijn idee zelf de oplossing al aan in je laatste zin. Het kijkgedrag blijft een lastig punt, dat vooral tijd en aandacht kost.
Misschien is het inderdaad een goed idee om -in overleg met je rij-instructeur- een aantal lessen een ’spelelement’ in te voegen, waarin hij taken (tijdelijk) van je overneemt, zodat jij jezelf kan richten op wat je wel en niet ziet. Tijdens de les zal je de auto dan wel een aantal keer aan de kant moeten zetten om de zaken te evalueren zolang ze nog actueel zijn en je je deze nog voor de geest kunt halen.
Het zijn jouw (betaalde) lessen, dus als jij denkt dat je er van groeit, is het zeker het proberen waard!
Succes en groeten,
Sjaak
Heel erg bedankt voor je reactie sjaak! Ik ga het bij mijn volhende les zeker voorleggen aan mijn rijinstructeur.