Rijklaar maken van het voertuig – de (les)auto

Rijklaar maken van het voertuig – ‘Rijprocedure B’

Voordat er met het voertuig aan het verkeer wordt deelgenomen moet het rijklaar gemaakt worden. Hierbij worden stoel en spiegels afgesteld zoals nader beschreven. De aanwezige veiligheidsgordels moet op de voorgeschreven wijze gebruikt worden.

Zit- en stuurhouding
  • De bestuurder moet ontspannen achter het stuur kunnen zitten. Daarbij moet hij alle handelingen kunnen verrichten, zonder zich daarbij onnodig veel te moeten verplaatsen.

Bij sommige auto’s kan het stuur op hoogte afgesteld worden. Zo wordt voor de bestuurder een optimale positie ten opzichte van het stuur gewaarborgd in combinatie met de afstelling van stoelzitting en rugleuning. Verstel het stuur en/of de stoel nooit tijdens het rijden. Bij een goede zit komen zoveel mogelijk gevoelszenuwen in aanraking met de auto. Een goed afgestelde hoofdsteun geeft maximale bescherming voor nek en hoofd tijdens een aanrijding, vooral bij een zogenaamde kop/staart-botsing. Daarom dient een aanwezige hoofdsteun goed te worden afgesteld ten opzicht van de lengte van de bestuurder en eventuele passagiers. Als er een mogelijkheid is om de hoofdsteun te kantelen zorg dan voor zo min mogelijk ruimte tussen hoofd en hoofdsteun.

Van een goede zithouding is sprake wanneer

  • Stoel en hoofdsteun optimaal zijn afgesteld op de bestuurder, dus:
  • Het bovenbeen over een zo groot mogelijke afstand op de zitting rust.
  • Bij geheel aangesloten rug in de rugleuning het bovenste punt van het stuurwiel nog juist goed met beide handen vastgepakt kan worden.
  • Het linkerbeen bij geheel ingedrukt koppelingspedaal nog licht gebogen is.
  • Er goed zicht is op de weg.
  • Bovenzijde hoofdsteun op gelijke hoogte met bovenkant hoofd.
Stuurbehandeling
  • We onderscheiden de doorgeef- en de overpakmethode. De doorgeefmethode verdient de voorkeur.
  • De overpakmethode kan echter goed worden gebruikt bij snel sturen met lage snelheden.

Bij het terugsturen, het stuurwiel met beide handen begeleiden, tot de wielen weer in de rechtuit-stand staan. Bij recht achteruitrijden bij voorkeur het stuurwiel bovenaan vasthouden met één hand, terwijl met de andere arm steun wordt gezocht. Bij stilstand wordt zonder noodzaak niet aan het stuur gedraaid.

Van een goede stuurhouding is sprake wanneer

  • Het stuurwiel niet krampachtig met beide handen wordt vastgehouden.
  • Met de handen een stand van ongeveer ‘kwart voor drie’ wordt ingenomen.
  • De armen licht gebogen zijn.
  • De handen aan de buitenkant van het stuurwiel zijn geplaatst.
  • Duimen op het stuurwiel rusten.

Opmerking

  • Het op de deur laten rusten van de linkerarm vermijden. Dat kan de bewegingsmogelijkheden ten opzichte van het stuur beperken.
  • Beide handen aan het stuur houden, tenzij de schakelhandel, handrem of schakelaars bediend worden.
  • Draaien aan het stuur, waarbij de beide handen elkaar kruisen vermijden. Behalve bij lagere snelheden beperkt dit namelijk de stuurmogelijkheden.
Afstellen spiegels
  • De spiegels zijn goed afgesteld, wanneer optimaal zicht wordt gekregen.

Binnenspiegel

  • In het verticale midden van de spiegel het verticale midden van de achterruit zichtbaar is.
  • Hoogte zodanig dat optimaal zicht wordt verkregen.

Buitenspiegel(s)

  • De (denkbeeldige) horizon op ongeveer ¼ deel van de bovenzijde in die spiegels zichtbaar is.
  • In de linker buitenspiegel nog juist de linker zijkant van de auto zichtbaar is en een zo groot mogelijk deel van het weggedeelte links naast en achter de auto kan worden overzien.
  • Indien aanwezig: de rechter buitenspiegel nog juist de rechter zijkant van de auto zichtbaar is en een zo groot mogelijk deel van het weggedeelte rechts naast en achter de auto kan worden overzien.

Opmerking

  • Het afstellen van de spiegels dient voor aanvang van de rit te gebeuren.
  • Bij het afstellen wordt aanraking van het glas zoveel mogelijk vermeden.
Gebruik autogordel(s)
  • De aanwezige autogordel worden op de voorgeschreven wijze gebruikt.

Dit betekent dat ze ’strak’ worden gedragen ten behoeve van een optimale veiligheid. Denk hierbij vooral aan het onderste deel (heup) van de gordel. Hulpmiddelen om van de gordel zo min mogelijk hinder te ondervinden (knijpers e.d. ) zijn uit veiligheidsoogpunt sterk af te raden.

Bediening van het mechanisme

Bedrevenheid in de bediening is de basis voor een complete beheersing van het voertuig onder alle omstandigheden. Een groot aantal technische handelingen zal als een soort automatisme dienen te worden uitgevoerd. Vanzelfsprekend moet de bestuurder in staat zijn zelfstandig apparatuur voor onder andere de voor- en zijruit ontwaseming, de achterruitverwarming, de ruitenwissers en verlichting in en/of uit te schakelen. Hierbij mag de aandacht op de weg niet verminderen of de beheersing van het voertuig in gevaar komen. Bekendheid met de positie en werking van de diverse bedieningsorganen en schakelaars is absoluut noodzakelijk.

Starten van de motor
  • Parkeerrem dient in werking te zijn.
  • Schakelhandel in neutraal stand.
  • Nog geen stroomverbruikers inschakelen.
  • Koppelingspedaal geheel intrappen.
  • Contact maken, zonder te starten. Controleren of alle daarvoor in aanmerking komende lampjes branden (lamptest)
  • Motor starten volgens bedieningsvoorschrift.
  • Controle van het dashboard (lampjes, meters e.d.)
  • Controle remdruk (rempedaal intrappen)
  • Als de motor draait koppelingspedaal langzaam op laten komen, tenzij direct daarna ingeschakeld wordt.
Motor afzetten

Bij het maken van een te verwachten ‘langere’ verkeersstop (langer dan 1 minuut) ter bescherming van het milieu:

  • Parkeerrem in werking stellen.
  • Schakelhandel in neutraal stand zetten.
  • Overbodige stroomverbruikers uitschakelen.
  • Motor afzetten.

Bij het verlaten van de auto tevens de sleutel uit het contactslot verwijderen en meenemen.
Daarna de auto afsluiten.

Bediening koppeling, schakelmechanisme en gastoevoer

De bediening van de koppeling, het schakelmechanisme en de gastoevoer moeten goed en veilig worden uitgevoerd.

Koppeling
De koppeling brengt de verbinding tot stand (of verbreekt die) tussen de motor en de aangedreven wielen. De bediening zal met gevoel moeten worden uitgevoerd om slijtage te beperken en het geheel vloeiend te laten verlopen.

Bediening
Het koppelingspedaal wordt bediend met de bal van de linkervoet en wordt geheel ingetrapt. De voet is alleen met het pedaal in aanraking tijdens het bedienen. Wanneer het koppelingspedaal niet bediend wordt, rust de voet niet op of boven het pedaal. Bij voorkeur de voet links naast het koppelingspedaal laten rusten. Alleen bij het wegrijden, bij het langzaam rijden of het erg langzaam achteruit rijden kan de snelheid worden geregeld met behulp van de koppeling. Als wordt afgeremd, pas ontkoppelen even voordat het stationair toerental wordt bereikt.

Schakelmechanisme
Met goed en tijdig overschakelen (zowel versnellend als vertragend) wordt een optimale krachtoverbrenging verkregen van de motor naar de aangedreven wielen.

Schakelhandel losjes vasthouden. Minimum en maximum toerental van de motor wordt in geen van de versnellingen overschreden. Dit overeenkomstig het instructieboekje van de betreffende auto. (Milieuaspecten spelen hierbij ook een rol) Zolang de motor koud is, wordt het toerental beperkt.

Opmerkingen

  • Schakelhandel niet krampachtig bedienen.
  • Overbodig schakelen vermijden.
  • Te langzaam rijden in een te hoge versnelling kan motorschade veroorzaken evenals te lang doortrekken in een versnelling.
  • De keuze van de juiste versnelling is van belang om de trekkracht van de motor optimaal te kunnen benutten.

Inschakelen bij wegrijden

Koppelingspedaal geheel intrappen.
Schakelhandel rustig in eerste- of achteruit versnelling schakelen.

Technische wijze wegrijden
Koppelen onder gelijktijdige verhoging van de gastoevoer. Als de koppeling pakt, zowel koppelings- als gaspedaal een moment stilhouden; indien de parkeerrem in werking is deze buiten werking stellen. Koppelingspedaal verder laten opkomen met gelijktijdige verhoging van de gastoevoer (toerental).

Opschakelen
In één beweging het koppelingspedaal geheel intrappen met gelijktijdige vermindering van de gastoevoer, schakelhandel via neutraal stand rustig in de volgende versnelling schakelen, koppelen en gelijktijdig gastoevoer verhogen. Opmerking: bij het schakelen schokken vermijden.

Terugschakelen
Onder vermindering van de gastoevoer, in één beweging het koppelingspedaal geheel intrappen, schakelhandel via neutraalstand rustig in de gewenste versnelling schakelen, koppelen en gastoevoer aanpassen.

Bij een stop in het verkeer wordt direct na het tot stilstand komen in de eerste versnelling geschakeld, het koppelingspedaal blijft dan natuurlijk ingetrapt.
Bij een stop van langere duur: schakelhandel in neutraal zetten en koppelingspedaal loslaten. Zo nodig in werking stellen.

Gastoevoer
De gastoevoer regelt (indirect) de hoeveelheid brandstof naar de motor en zodoende het toerental. In combinatie met onder andere de gekozen versnelling bepaalt dit de snelheid en de trekkracht van de motor.

Het gaspedaal wordt bediend met de rechtervoet. Als de hiel hierbij zo veel mogelijk steunt op de vloer, bevordert dit een juiste dosering. Voorkomen moet worden dat de gastoevoer ’schoksgewijs’ gebeurt of dat de motor ‘doorraast’.

Bediening van de remmen

De aanwezige rem zal technisch juist en tijdig moeten worden gebruikt.

De auto kan op de volgende manieren worden afgeremd:
1. Door de gastoevoer te verminderen.
2. Door gebruik te maken van de remmen.

Technische beheersing van de remmen uit zich in het bewust doseren en gebruiken daarvan. In combinatie met de bediening van de remmen mag worden teruggeschakeld, waarbij voorkomen wordt dat er sterk op de koppeling wordt afgestemd.

Remmen
Als geremd moet worden: in beginsel niet terugschakelen. Dit zijn onnodige handelingen die bovendien extra slijtage aan het voertuig kunnen veroorzaken. Tijdens het remmen het blokkeren van de wielen voorkomen. Bij langere stops zo nodig de parkeerrem in werking stellen.

Bedrijfsrem
Bediening:

  • Het rempedaal wordt met de bal van de rechtervoet bediend
  • Het remmen zo gelijkmatig mogelijk over de beschikbare afstand verdelen
  • Indien wordt afgeremd tot de auto stilstaat, de remdruk net vóór het tot stilstand komen zodanig verminderen dat de ‘eindschok’ achterwege blijft
  • In beginsel wordt tot kort voor stilstand, in gekoppelde toestand geremd.

De parkeerrem

  • Wordt bediend met de hand/voet.
  • Wordt alleen gebruikt tijdens stilstand.
Milieu- en energiebewust rijgedrag

Mede met het oog op het leefmilieu wordt door veel instanties en organisaties geattendeerd op een spaarzaam gebruik van energie en het voorkomen van onnodige geluidsoverlast. Ook van bestuurders van motorvoertuigen mag ‘energiebewust’ rijgedrag worden verwacht.

Brandstofgebruik
De hoeveelheid brandstof die gebuikt wordt bij autorijden, kan in belangrijke mate worden beïnvloed door de conditie van de auto, een goede routeplanning en de wijze van rijden van de bestuurder.

Opmerkingen
Om het brandstof gebruik te beperken moet men:

  • Voor een goede bandenspanning zorgen.
  • Voor een goede afstelling van de motor zorgen.
  • Niet te ver doortrekken in de versnellingen.
  • Fel accelereren zoveel mogelijk voorkomen.
  • Zo veel mogelijk met een gelijkmatige snelheid proberen te blijven rijden.
  • Bij een constante snelheid in een zo hoog mogelijke versnelling rijden.
  • De snelheid zoveel mogelijk proberen te regelen met de gastoevoer in plaats van met de rem.
  • Het terugschakelen via alle versnellingen vermijden.
  • Niet onnodig rijden met lastdrager en/of open ramen (hiermee rijden verhoogt het brandstofgebruik aanzienlijk)
  • Onnodige stroomverbruikers uitschakelen zoals airco en achterruitverwarming.
  • Gebruikmaken van cruisecontrole (levert een lager brandstofgebruik op)

Het rijden met hogere snelheid leidt tot meer brandstofverbruik en daarmee tot een grotere uitstoot van schadelijke stoffen.

De bediening van de verlichting en apparatuur

Wanneer van de verlichting en/of elektrische apparatuur gebruik moet worden gemaakt, geldt dat:

  • Dit (op eigen initiatief) gebeurt op de juiste wijze.
  • De bediening ervan niet ten koste gaat van de aandacht voor het verkeer en de beheersing van het voertuig.
  • Dit niet langer gebeurt dan noodzakelijk of wenselijk is.

Dit onderwerp handelt over het voeren van de juiste verlichting en het gebruik van de in de auto aanwezige (hulp)apparatuur zoals:

  • Voor- en zijruitontwaseming.
  • Claxon.
  • Ruitenwissers.
  • Achterruitverwarming.
  • Interieurverwarming.

Bekendheid met het interieur, indeling van het dashboard en de functies van de diverse bedieningsorganen is noodzakelijk.

Rijden bij nacht en bij omstandigheden die het zicht ernstig belemmeren
Gedurende de wettelijk aangegeven periode en tijdens andere daarvoor in aanmerking komende omstandigheden, moet de juiste verlichting worden gevoerd.

In beginsel wordt dimlicht gevoerd. Groot licht mag slechts gevoerd worden gedurende de nacht en kan bijvoorbeeld gewenst zijn, wanneer het zicht in relatie tot de gereden snelheid beperkt is. Bij het voeren van groot licht mag geen hinder ontstaan voor anderen.

Opmerkingen

  • Extra aandacht is nodig voor stilstaande en langzaam rijdende voertuigen.
  • In voorgesorteerde positie tegen de as van de rijbaan stilstaan, kan vooral op buitenwegen gevaarlijk zijn (beter is dit soort situaties te vermijden)
  • Bij tegemoetkomen van verlichte voertuigen is het beter langs dan in die lichten te kijken; verblinding wordt zo voorkomen.
  • Bermpaaltjes en kantlijnen kunnen een goed oriëntatiemiddel zijn.

Omstandigheden die het zicht ernstig kunnen belemmeren, zijn in dit verband:

  • Mist.
  • Sneeuwval.
  • Regen.
  • Verblindend zonlicht.
  • De rijbaan in tunnels waar het daglicht onvoldoende is.
  • Een weg waar het daglicht door de aanwezigheid van bomen niet voldoende tot de rijbaan doordringt.

Wanneer de meeste bestuurders verlichting voeren, mag men er vanuit gaan dat dit noodzakelijk is. Ook hier geldt dat verlichting niet alleen gevoerd wordt om beter te zien, maar vooral ook om beter gezien te worden! In tunnels altijd dimlicht voeren.

Beheersing van het voertuig

Het gaat bij dit onderwerp om de totale voertuigbeheersing. Daar is sprake van als de bestuurder bij de uitvoering van de diverse handelingen het voertuig volledig en zelfstandig onder controle houdt.

Deze handelingen betreffen de technische bediening in combinatie met het uit te voeren kijkgedrag en de vereiste stuurvastheid. Het tijdig onderkennen van een verkeer-/wegsituatie en het reageren daarop in combinatie met een juiste voertuigbediening komt de beheersing van het voertuig ten goede.

Karakter en toestand van het voertuig
Voor een goede voertuigbeheersing is het noodzakelijk bekend te zijn met het karakter van dat voertuig. Door de ligging van het zwaartepunt van de auto wordt in belangrijke mate de koersstabiliteit, het stuurkarakter en het gedrag in bochten bepaald. Nuttig is om te weten welke wielen van de auto aangedreven worden. De toestand van het voertuig kan mede bepalend zijn voor het weggedrag. Dit in verband met de aanwezige passagiers, lading en de wijze van beladen. Ook in het van belang goed bekend te zijn met de afmetingen van het voertuig.

Slipgevaar
Bij een situatie met verhoogd slipgevaar zal de bediening van de auto hierop moeten worden afgestemd. Voorkomen moet worden dat de auto in een slip raakt. Slippen ontstaat wanneer de wrijvingsweerstand tussen band en wegdek wordt overschreden.
Dit kan worden veroorzaakt door:

  • Te hard/abrupt remmen.
  • Wegverkanting, hellingen, zijwind.
  • Te snel loslaten van de koppeling.
  • Te snel accelereren.
  • Te abrupt sturen.
  • Te snel een bocht rijden.
  • Soort en toestand van de banden.

Ook soort en toestand van het wegdek of een (plotselinge) verandering daarin kunnen van invloed zijn op het ontstaan van een slip.

Stuurvastheid
Een permanente stuurvastheid is vereist. Bij de technische bediening en bij de bediening van de hulpapparatuur moet met het voertuig steeds de juiste koers worden aangehouden.

Met inachtneming van het wettelijke bepaalde omtrent de te volgende weggedeelten, wordt getracht met zo min mogelijk stuurcorrecties ‘de meeste ideale lijn’ te rijden. Onnodige en abrupte stuurbewegingen dienen te worden vermeden. Het kijkgedrag, andere gedragingen en/of het uitvoeren van de diverse handelingen mogen de besturing van het voertuig niet nadelig beïnvloeden.

12 gedachten over “Rijklaar maken van het voertuig – de (les)auto”

  1. Dank voor de duidelijke uitleg.
    Misschien een domme vraag. hoe gaat dit bij een automaat, ook het rempendaal gebruiken?

    Mvg-José

    1. Beste José,

      Ja, bij een automaat is de procedure in principe hetzelfde.
      Er zijn zelfs (oude) automaten waarbij de auto -zonder gas te geven- enigszins in beweging komt. Dan zal je de voet dus altijd op de rem moeten blijven houden bij een stop, tot het moment van willen gaan rijden.

      Mvg – Sjaak

  2. Beste J,

    Ja, tot het laatste moment vóór wegrijden. Dit voorkomt dat -wanneer je in de fase die hieraan vooraf gaat- per ongeluk van je koppelingspedaal afschiet, je de auto niet meer onder controle hebt.

    Mvg – Sjaak

  3. Als je de auto start, koppelingspendaal indrukken, moet je
    dan ook het rempendaal ingedrukt houden, tot je kopp. en gas gaat gebruiken?

  4. Auto ‘wegzetten’ na stilstand.

    Soms wordt eerst de koppeling in z’n vrij gezet alvorens de handrem wordt aangetrokken.

    Wat is ook alweer de logica achter de omgekeerde volgorde (dus eerst handrem en vervolgens pas in z’n vrij zetten). Een van de 2 moet toch correct zijn ?

    1. Beste Koos,

      De logica is dat -wanneer je onverhoopt zou vergeten de versnelling in de vrijstand te zetten- je niet het risico loopt dat de auto alsnog ‘vooruit schiet’.
      Extra zekerheid die je inbouwt is het loslaten van de rem en koppelingspedaal, tot na het afzetten van de motor. Het zijn allemaal zekerheden die je inbouwt.
      Doe je het andersom (vrijstand, handrem) dan zal je hier niet op zakken, als je het rem- en koppelingspedaal maar ingetrapt houdt tot je de motor afzet.

      Zie eventueel: rubriek handelingsanalyses
      http://www.autorij-instructie.nl/?p=3188

      Mvg – Sjaak

  5. Beste Sjaak,

    Ik heb een vraagje over de besturing. Het betreft de bediening van de koppeling.
    Ik las op deze website over de bediening van het gaspedaal:

    “Het gaspedaal wordt bediend met de rechtervoet. Als de hiel hierbij zo veel mogelijk steunt op de vloer, bevordert dit een juiste dosering. Voorkomen moet worden dat de gastoevoer ’schoksgewijs’ gebeurt of dat de motor ‘doorraast’.”

    Wat is het beste met de koppeling?
    Het is inderdaad beter als je hiel de vloer raakt, om zo rustig de koppeling te bedienen.. Alleen ik heb vaak bij rijles mijn hak niet op de grond bij het koppelen.

    Zeker als ik uit een uitrit rijd, dan gaat de auto op en neer, waardoor mijn voet ook op en neer beweegt.. hierdoor is het koppelen erg lastig en is de kans dat de auto afslaat groter..

    Graag reactie!

    Met vriendelijke groet,

    Ps. Kan het kloppen dat ik met lichte schoenen beter de koppeling kan bedienen (voelen) dan met zware sneakers?

    1. Beste Jort,

      In principe is dit de regel om het aan te leren, maar als dit niet mogelijk is door plaatsing van het pedaal / zitpositie, of omdat dit door belemmering van de wreef of enkel niet mogelijk is, kan het raadzaam zijn om het op de door jouw beschreven wijze te doen. Waarschijnlijk zal het wel meer oefening vragen om het pedaal goed te doseren. Maar….het gaat er uiteindelijk om dat jij het voertuig goed beheerst, al dan niet met “beperkingen”, of lichte afwijking van de standaardprocedure.

      Bij soepele schoenen met en een dunnere zool zal je beter in staat zijn de koppeling te voelen. Voorbeeld: als je met dunne schoenen op een steentje stapt zal je dit voelen in je voet, bij een stugge dikke zool niet.

      Mvg – Sjaak

  6. Beste Yda,

    Ik kan je helaas niet helpen aan een artikel. Heb het wel eens ergens gelezen, maar zou ook niet weten waar.

    In de “Reflector” van deze maand staat wel een adverteerder van camera’s, n.l.:

    All Car, website: http://www.allcars.nl

    Mvg – Sjaak

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.