Shared Space – Weglaten Verkeersborden

shared spaceShared Space volgens de verkeerskundige Hans Monderman*

Shared space staat bekend als fenomeen waarbij zoveel mogelijk verkeersborden worden weggehaald, waarna de weggebruikers het met elkaar moeten uitzoeken. In werkelijkheid gaat het om een weloverwogen stedenbouwkundig concept dat wereldwijd steeds meer begint aan te slaan. In Europa kent Shared Space inmiddels een aantal voorbeelden buiten de bekende voorbeelden in Nederland, zoals Haren en Drachten.

Regel zo min mogelijk, zodat verkeersdeelnemers zelf weer gaan nadenken en communiceren. Dat is kort gezegd Shared Space. De ontwerpfilosofie van de -op 9 januari 2008 overleden- Hans Monderman schiep de nodige beroering in de verkeerswereld. Gaat het allemaal niet ten koste van de zwakke verkeersdeelnemers?

Zowel in binnen- als in buitenland worden steeds vaker wegen ingericht volgens het Shared Space principe. Recente publicaties laten zien dat in Nederland al een tiental gemeenten Shared Space toepassen of overwegen. En ook in de rest van Europa krijgt de ontwerpfilosofie steeds meer aanhangers.Shared Space is de ontwerpfilosofie waarin de openbare ruimte zo wordt ingericht dat verschillende verkeersdeelnemers – automobilisten, fietsers en voetgangers – er gemeenschappelijk gebruik van maken zonder stringente scheiding van de verkeerssoorten.

In een tijd dat veel wegen bloembakken kregen om de snelheid af te remmen, stelde de onlangs overleden verkeersadviseur Hans Monderman iets anders voor. Op de doorgaande weg in Oudehaske werden alle verkeersborden weggehaal en het asfalt in klinkers omgezet. De als civiel technicus opgeleide Monderman had enige slapeloze nachten maar daarna kon hij opgelucht ademhalen. Het werkte: er werd minder hard gereden en er gebeurden minder ongelukken. Deze ervaring werd een van de bouwstenen van zijn verkeersvisie die uiteindelijke de naam Shared Space kreeg.

De belangrijkste kenmerken van Shared Space

 Regel zo min mogelijk, zodat verkeersdeelnemers zelf weer gaan nadenken en communiceren

  • Subjectieve onveiligheid zorgt er voor dat mensen alerter zijn en daarmee worden verkeerssituaties veiliger.
  • Laat verkeersborden zoveel mogelijk achterwege.
  • Laat de omgeving een rol spelen, de ruimte moet geen verkeersruimte zijn maar ‘vermenselijkt’ worden.

Acht verkeerskundige verschillen bij Shared Space

  • Geen scheiding tussen fiets- en voetpad.
  • Fietsoversteek in klinkers i.p.v. rood asfalt. Geen blokmarkering
  • Zebrapad (voetgangersoversteekplaats) op enige afstand i.p.v. naast fietsoversteek. De zebra past volgens de puristen overigens niet in Shared Space concept maar is resultaat van inspraak.
  • Alleen 4x bord D01 (verplichte rijrichting rotonde). De borden B06 (verleen voorrang), L02 (voetgangers oversteekplaats), D02 (middengeleider rechts passeren) en G11 (verplicht fietspad) zijn niet toegepast. De voorrang is alleen met haaientanden geregeld.
  • Wat kleiner middeneiland zonder overrijdbaar gedeelte.
  • Geen middengeleider met inleidende markering. Hierdoor minder breedte nodig, want vrachtwagens kunnen gebruik maken van de andere weghelft. Hierdoor ook geen middensteunpunt voor overstekende fietsers en voetgangers. Kan ten koste gaan van capaciteit omdat naderende automobilisten later zien of auto’s de rotonde blijven volgen.
  • Eén hoge lichtmast op middeneiland in schutkleur en een aantal bescheiden lantaarnpalen i.p.v. acht hoge lichtmasten, waarvan de helft blauw-wit geschilderd vanwege bewegwijzering.
  • Kleine hoogteverschillen i.p.v. banden van 12 cm.

Bezorgdheid SWOV en CROW
‘Shared Space’ leent zich alleen voor 30 km-gebieden’, stellen SWOV en CROW. Daar harmonieert het met de uitgangspunten van Duurzaam Veilig. Op gebiedsontsluitings- en stroomwegen kan ‘shared space’ wel degelijk botsen met veiligheidsbeginselen. ’Een fundamenteel verschil is dat bij Duurzaam Veilig de omgeving wordt aangepast aan capaciteiten en beperkingen van mensen. Terwijl er bij shared space eigenlijk van uit wordt gegaan dat de mens zich wel aanpast aan de omgeving, mits die op een bepaalde manier is ingericht’, zegt SWOV.
Ook het kennisinstituut CROW is bezorgd over de positie van kwetsbare verkeersdeelnemers. Bij absolute menging van verkeerssoorten dreigen die het onderspit te delven. ‘Sterke verkeersdeelnemers hebben van nature de neiging de ruimte voor zich op te eisen. Daaruit komt subjectieve onveiligheid voort, wat ertoe kan leiden dat zwakke verkeersdeelnemers ‘shared space’-ruimtes gaan mijden of zich helemaal niet meer in die openbare ruimte durven te begeven.’ Buiten de bebouwde kom ziet het CROW overigens nog wel kansen als landschappelijke elementen worden benut voor betere inpassing. ‘Dat voorkomt lelijke doorsnijdingen’, meent het CROW.
Voor een slotoordeel is het volgens SWOV trouwens nog te vroeg. ‘Pas na grondige evaluaties van de veiligheidseffecten kan de methode goed worden beoordeeld.’

Hoezo Shared Space en verkeersveiligheid 

 

Haagse weg Amsterdam
Te veel aan verkeersborden – te veel informatie

Het betreft de Oude Haagseweg te Amsterdam, alwaar een vroegere autosnelweg is omgevormd tot een weg binnen de bebouwde kom, waar afhankelijk van de activiteiten een maximale toegestane snelheid van 30 of 50 km. per uur gereden mag worden.

Om de ‘verkeersveiligheid te bevorderen’, wordt je geacht als bestuurder binnen een afstand van plusminus 50 meter informatie op te nemen over in totaal 21 verkeersborden/-tekens, namelijk:

vp_2518_50x44rcht J24 2 x zowel rechts als links van de weg, plus 2 x onderbord
vp_2571_50x46 L10, maar dan een maximale breedte van voertuigen
vp_2385_50x50odbH D4 plus onderbord
vp_2519_50x44 J25 Losliggende stenen
vp_2531_50x58ruiter J37 2 x zowel rechts als links van de weg, plus 2 x onderbord
vp_2428_50x62 Zone-bord, maar dan met afbeelding E1
vp_2494_50x44 J1
bochtschilden Bochtschilden, 2 x zowel rechts als links van de weg
vp_2509_50x44 J16
vp_2301_50x50 A1 2 x maar dan max. 30 km. per uur
vp_2563_50x60 L3
vp_2568_50x40 L7 met aanduiding van twee rijstroken

 

Los van de borden nog aandacht voor

  • Keuze voor de juiste rijstrook.
  • De blomarkering.
  • Puntvlak / sergeantstrepen.

 

Bronnen/referenties
*Hans Monderman (overleden in 2008)
Pré-B Autorij-instructie

Een gedachte over “Shared Space – Weglaten Verkeersborden”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.